🟢 cóż

🔴 cusz

Zasada

Poprawna forma to cóż – zapisujemy ją z ó. Wynika to z prostej zasady ortograficznej: ó zapisujemy wtedy, gdy w wyrazach pokrewnych wymienia się ono na a, e lub o. I tak właśnie jest w tym przypadku – mówimy cóż, ponieważ podstawową formą jest co. Forma cusz jest niepoprawna, stanowi błąd ortograficzny.

Znaczenie

Cóż to wzmocniona forma zaimka „co”, używana w pytaniach, refleksjach, wypowiedziach pełnych emocji lub jako wyraz rezygnacji, zdziwienia czy pogodzenia się z sytuacją.

Przykłady

• Cóż, tak bywa – trzeba iść dalej.
• A cóż on sobie wyobraża?
• Nie było łatwo, ale cóż, poradziłam sobie.

🟢 ów

🔴 uw

Zasada

Poprawna forma to ów – zapisujemy ją z ó. To zaimek przymiotny wskazujący o charakterze literackim, stosowany najczęściej w stylu podniosłym lub oficjalnym. Pisownia z ó jest uwarunkowana historycznie – wyraz ten pochodzi od prasłowiańskiego ovъ, a litera ó zachowała się jako relikt dawnego o pochylonego. Nie zachodzi tu żadna wymiana głoskowa, dlatego pisownię należy po prostu zapamiętać.

Znaczenie

Ów to zaimek przymiotny wskazujący, używany do określenia osoby lub rzeczy wcześniej wspomnianej lub znanej z kontekstu; najczęściej występuje w stylu oficjalnym lub literackim.

Przykłady

• Właśnie wtedy pojawił się ów tajemniczy nieznajomy.
• Ów dokument zaginął wiele lat temu.
• Nie sposób zapomnieć tamtego lata i ów momentu, który wszystko zmienił.

🟢 ów

🔴 owy

Zasada

Poprawna forma to ów – to zaimek wskazujący w mianowniku liczby pojedynczej rodzaju męskiego. Odmienia się regularnie, np.: D. owego, C. owemu, B. owego, N. owym, Ms. owym, W. ów.

W rodzaju żeńskim ma postać owa, a w nijakim owo.

Znaczenie

Ów to zaimek wskazujący, używany do określenia osoby, rzeczy lub zjawiska wcześniej wspomnianego lub znanego z kontekstu – najczęściej w stylu literackim lub podniosłym.

Przykłady

• Nie wiedział, że ów list zmieni jego życie.
• W ów dzień zapadła ważna decyzja.
• Niech przyjdzie ów człowiek, który mówił prawdę.

🟢 nie zawsze

🔴 niezawsze

Zasada

Poprawna forma to nie zawsze. Zgodnie z regułą języka polskiego partykułę nie zapisujemy rozdzielnie z zaimkami.

Znaczenie

Nie zawsze określa coś, co dzieje się nieregularnie, nie za często, jeśli bierzemy pod uwagę konkretne okoliczności.

Przykłady

• Nie zawsze zdaję egzaminy celująco.
• On nie zawsze czuje się z tym dobrze.
• Nie zawsze ten sposób prowadzi do sukcesu.

🟢 stamtąd

🔴 z tamtąd

Zasada

Stamtąd zapisujemy łącznie. Błędny zapis może wynikać z artykulacji dwóch leżących obok siebie spółgłosek bezdźwięcznych (s oraz t). Ich wymowa bywa trudna, dlatego bezdźwięczne s może przybierać dźwięczne z. Mimo tego jedyny poprawny zapis przyjmuje formę stamtąd.

Znaczenie

Stamtąd oznacza miejsce oddalone od mówiącego i określające jednocześnie początek jakiegoś działania.

Przykłady

• Stamtąd rozpoczniemy nasz bieg.
• Stamtąd nie ma powrotu.
• Jak ja nie lubię, jak ona stamtąd wraca!